Bha Am Bàrd (1901–1902) na mhìosachan. B’ e sin a’ chiad iris Ghàidhlig a chuir Ruaraidh Arascain air dòigh, le fo-thiotal ‘Ar Tìr agus Ar Teanga’. Bha sgeulachdan, bàrdachd, artaigilean, còmhraidhean, abairtean, agus sgrìobhaidhean eile a’ nochdadh ann. Chaidh Iseabail, no Ri Linn Do Sheanar, leabhran operetta a sgrìobh Calum MacAonghais, fhoillseachadh anns an iris.
Tha deitichean na h-iris caran toinnte. Nochd Àireamh 1 anns ‘A’ Bhuidh-mhìos, 1901’ (an t-Iuchar, gu h-eachdraidheil) agus Àireamh 2 ann an ‘Ceud Mhìos an Fhoghair, 1901’ (An Lùnastal, gu h-eachdraidheil). Chaidh Àireamh 3 fhoillseachadh anns ‘An t-Seachdamh Mìos’ agus Àireamh 4 anns an ‘Ochdamh Mìos’. Nochd Àireamh 4 ann an ‘Ceud Mhìos a’ Gheamhraidh’ (An t-Samhain, gu h-eachdraidheil). A rèir choltais, cha do nochd ach dà àireamh eile ann an 1902: ‘Àireamh 1, Leabhar II, An t-Òg-mhios 1902’ agus ‘Àireamh 3, Leabhar II, An t-Iuchar 1902’, gun sgeul air Àireamh 3. Bha Dòmhnall Iain MacLeòid (Twentieth-century Gaelic Literature, 1969, d. 38) den bheachd gun robh Am Bàrd a’ nochdadh eadar An Cèitean 1901 agus An t-Sultain 1902. A rèir fiosrachaidh bho irisean eile agus an taca ri tachartasan, tha e coltach gun do thòisich Am Bàrd dha-rìreabh anns an Iuchar 1901 agus gun do stad an iomairt anns an t-Sultain 1901, agus gun do nochd dà àireamh a bharrachd ann an 1902, aon dhiubh anns an Òg-mhios agus tè eile anns an Iuchar.
Anns na h-aistean a chaidh fhoillseachadh na bu tràithe mar phàirt den phròiseact seo, bha mi a’ creidsinn gun do thòisich Am Bàrd anns a’ Chèitean 1901. Anns a’ chlàr a-bhos, chaidh a h-uile nì a cheartachadh a rèir an fhiosrachaidh ùr a lorg mi.
Clàr-innse
Leabhar I, Àireamh 2 (An Lùnastal 1901)
- ‘Fios’ [brath neach-deasachaidh, Beurla]
- Dòmhnall MacEacharn: ‘Am Flùran’ [bàrdachd, Gàidhlig]
- ‘Number One’ [colbh-beachd neach-deasachaidh, Beurla]
- ‘Celtic Scotland and the Mòd’ [aiste, Beurla]
- ‘Iain’ [Iain MacRuairidh]: ‘A’ Ghobhar Ghlas’ [rosg sa Ghàidhlig; mìneachadh sa Bheurla]
- ‘Gaelic and the Scottish Press’ [aiste, Beurla]
- ‘An Seòladair agus an Cuan’ [rosg, Gàidhlig]
- H. Cameron Gillies: ‘The Gaelic Measure of Man’ [aiste, Beurla]
- ‘Notes of Interrogation’ [ceistean bho luchd-leughaidh]
- Calum MacAonghais: ‘Iseabail, no ri Linn do Sheanar’ [leabhran operetta; Gàidhlig]
- [gun ainm; coltas Ruaraidh Arascain]: ‘The True Spring of the Jacobite Wars’ [aiste, Beurla]
- ‘Mrs. Carnegie agus a Chomhairlichean’ [colbh-beachd, Gàidhlig]
- 'Loch-Aic': ‘Am “Buggane”’ [sgeulachd, Gàidhlig; tionndadh bho Ghàidhlig Mhanainn]
- 'Dearg MacDhonnchaidh' [Charles Moncrieff Robertson]: ‘Dòmhnall Mòr a’ Bhocain’ [sgeulachd, Gàidhlig]
- J. G. Mackay: ‘Gaelic Idioms’ [briathrachas, Gàidhlig & Beurla]
- ‘The Celtic Capital’ [aiste, Beurla; tar-sgrìobhadh den òraid, Gàidhlig]
- ‘Loch-Aic’: ‘Na Leth-Aonan Sìth’ [sgeulachd, Gàidhlig; tionndadh bho Chuimris]
- Malcolm N. MacInnes: ‘Alexander MacDonald’ [aiste, Beurla]
Leabhar I, Àireamh 3 (An t-Sultain 1901)
- ‘Fios’ [brath bhon neach-deasachaidh, Beurla]
- Uilleam Ros: ‘’S Tu Mhòrag Rinn Mo Bhuaireadh’ [bàrdachd, Gàidhlig]
- ‘Faclair Ùr Gàidhlig’ [sanas, Gàidhlig]
- ‘The Pan-Celtic Congress’ [aiste, Beurla]
- Taldir Mab Jaffrennou: ‘Les Devoirs de Celtes’ [aiste, Fraingis]
- ‘Our Prize Fund’ [sanas, Beurla]
- A. McDonald: ‘The Death of Fraoch’ [aiste, Beurla]
- 'Seanachaidh': ‘Diarmaid Donn na Fèinne’ [laoidh le iomraidhean, Gàidhlig & Beurla]
- ‘“Am Bàrd” and a Critic’ [aiste, Beurla]
- Calum MacAonghais: ‘Iseabail no ri Linn Do Sheanar’ [leabhran operetta, Gàidhlig]
- J. S. Stuart-Glennie: ‘The Land and Language, Questions in the Highlands’ [aiste, Beurla]
- Iain Mackenzie: ‘The Story of Ulysses in Celtic Legend’ [aiste, Beurla]
- ‘Iain’ [Iain MacRuairidh]: ‘Còmhradh eadar, Eachann, Dòmhnall Gobha, agus Seumas’ [còmhradh, Gàidhlig]
- Malcolm N. MacInnes: ‘Alexander MacDonald’ [aiste, Beurla]
- ‘The Mòd’ [colbh-beachd, Beurla]
- ‘Is Cornish Dead?’ [colbh-beachd, Beurla]
- J. G. Mackay: ‘Gaelic Idioms’ [briathrachas, Gàidhlig & Beurla]
Leabhar I, Àireamh 4 (An Dàmhair 1901)
- ‘Fios’ [brath bhon neach-deasachaidh, Beurla]
- ‘An Tuathanach’: ‘Cumha na Bantraich’ [òran, Gàidhlig]
- ‘Iain’ [Iain MacRuairidh]: ‘Còmhradh’ [còmhradh, Gàidhlig]
- ‘Am Mòd’ [aiste, Beurla]
- E. C. Carmichael: ‘“Fèis Connacht”’ [aiste, Beurla]
- 'Seanachaidh': ‘Diarmaid Donn na Fèinne’ [laoidh le iomraidhean, Gàidhlig & Beurla]
- L. C. Duncombe-Jewell: ‘The Language, and the Language Movement in Cornwall’ [aiste, Beurla]
- Calum MacAonghais: ‘Iseabail no ri Linn do Sheanar’ [leabhran libretto, GD]
- ‘The True Spring of the Jacobite Wars’ [aiste, Beurla]
- S. R. Arascain [Ruaraidh Erskine]: ‘Gràdh agus na Duilleagan’ [bàrdachd, Gàidhlig]
- J. G. Mackay: ‘Gaelic Idioms’ [briathrachas, Gàidhlig & Beurla]
- Peadar Toner MacFhionnlaoich: The Pan-Celtic Congress [letter, ENG]
Leabhar I, Àireamh 5 (An t-Samhain 1901)
- ‘Fios’ [brath bhon neach-deasachaidh, Beurla]
- ‘Laoidh an Trusdair’: 'Luinneag' [òran, Gàidhlig]
- Niall Ros: ‘Còmhradh mu Staid ar Tìr agus ar Teanga’ [còmhradh, Gàidhlig]
- ‘Mr. Carnegie’s Scheme’ [aiste, Beurla]
- [Walter Scott]: ‘Dàn a’ Chlàrsair Dheireannaich’ [bàrdachd, Gàidhlig; eadar-theangachadh bho Bheurla le ‘Iain’ (Iain MacRuairidh)] (The Lay of the Last Minstrel)
- ‘Tighearna’: ‘Columba’ [aiste, Beurla]
- ‘Seanachaidh’: ‘Diarmaid na Fèinne’ [laoidh le iomraidhean, Gàidhlig & Beurla]
- [gun ainm, coltas Ruaraidh Arascain]: ‘The True Spring of the Jacobite Wars’ [aiste, Beurla]
- Calum MacAonghais: ‘Iseabail no ri Linn do Sheanar’ [leabhran operetta, Gàidhlig]
- [François Jaffrennou]: ‘Eadar-theangachadh': ‘Guthan na h-Oidhche’, ‘An Calman’ [bàrdachd, Gàidhlig; tionndadh le E. C. Carmichael]
- ‘Seanachaidh’: ‘Foclair Gàidhlig’ [colbh-beachd]
- ‘Loch Aic’: ‘Àireamh nan Caorach’ [aiste, Gàidhlig]
- J. G. Mackay: ‘Gaelic Idioms’ [briathrachas, Gàidhlig & Beurla]
- L. E. Farquharson: ‘The Celtic Awakening’ [aiste, Beurla]
- T. Le Garrec: ‘Novembre’ [bàrdachd, Fraingis]
- Comhsgrìobhadh Litrichean: Edmund Fournier d'Albe: ‘The Pan-Celtic Congress and the Gaelic League’; 'Caledonian': 'Charles II and Jacobitism' [litrichean & freagairtean, Beurla]
Leabhar II, Àireamh 1 (An t-Òg-mhios 1902)
- Iain Whyte: ‘Mar fhuair Mac an Fhoirbhich ’Ainm’ [còmhradh, Gàidhlig]
- ‘An Comunn Gàidhealach’ [artaigil, Beurla]
- E. C. Carmichael: ‘A Breton Village’ [artaigil, Beurla]
- ‘Cur a-mach an Cù Ath-leasaichte air an Sasunnach!’ [artaigil, Beurla]
- [gun ainm, coltas Ruaraidh Arascain]: ‘The True Spring of the Jacobite Wars’ [artaigil, Beurla]
- ‘Diarmaid na Feinne’ [bàrdachd, Gàidhlig]
- ‘Brochdair’: ‘Celtic Usages in Iona’ [aiste, Beurla]
- [Walter Scott]: ‘Dàn a’ Chlàrsair Dheireannaich’ [bàrdachd, Gàidhlig; eadar-theangachadh le 'Iain' (Iain MacRuairidh)] (The Lay of the Last Minstrel)
- ‘Caledonian’: ‘The Celtic Revival’ [aiste, Beurla]
- ‘Còmhradh Beag’ [còmhradh, Gàidhlig]
- J. G. Mackay: ‘Gaelic Idioms’ [briathrachas, Gàidhlig & Beurla]
- ‘Gaelic Map of Scotland’ [litir, Beurla; bho E. MacDonald & Co.]
- ‘Fios’ [brath bhon neach-deasachaidh, Beurla]
Leabhar II, Àireamh 3 (An t-Iuchar 1902)
- [brath bhon neach-deasachaidh, Beurla]
- Niall Ros: ‘An Oidhche’ [bàrdachd, Gàidhlig]
- Iain Whyte: ‘Mar fhuair Mac an Fhoirbhich ’Ainm’ [còmhradh, Gàidhlig]
- ‘For Ears to Hear’ [brath bhon neach-deasachaidh, Beurla]
- Iain Morvran [Yves-Marie Goblet]: ‘La Chanteuse des Brumes’ [aiste, Fraingis; iasad bho La Plume]
- ‘The Future of the Little Bay’ [aiste, Beurla]
- ‘Brochdair’: ‘Celtic Usages in Iona’ [aiste, Beurla]
- ‘Seanachaidh’: ‘Diarmaid na Feinne’ [bàrdachd, Gàidhlig]
- [gun ainm, coltas Ruaraidh Arascain]: ‘The True Spring of the Jacobite Wars’ [aiste, Beurla]
- S. R. A. [Stuart Ruaraidh Arascain]: ‘Gleus Ùr air Seana Mhaide’ [artaigil, Gàidhlig]
- ‘Our Foreign Relations’ [aiste, Beurla]
- J. G. Mackay: ‘Gaelic Idioms’ [briathrachas, Gàidhlig & Beurla]
- Pàdraig Dòmhnallach: ‘An t-Oireachtas’ [rosg, Gàidhlig]
- ‘Remember the Rock Out of Which You Were Hewn’ [litir, Beurla, bho ‘Caledonian’]