Aonghas MacEanraig

’B ann à Àird nam Murchan a bha Aonghas MacEanraig (23 An Giblean 1866, Cille Mhoire – 1 An t-Samhain 1937, Glaschu) bho thùs. B’ esan aon de na luchd-sgrìobhaidh as gnìomhaiche a bha ’n sàs anns na h-irisean aig Ruaraidh Arascain is Mhàirr, gu h-àraid mar neach-naidheachd, agus sgrìobh e altan air diofar chuspairean, leithid poilitigs, eachdraidh, eaconamas, is eile. Anns a’ mhòr-chuid, bha na sgrìobhaidhean aige a’ nochdadh fon aithghearradh ‘A. M. E.’

Sgrìobhaidhean anns na h-Irisean

Guth na Bliadhna

  • ‘The Highland Gipsy – His Haunts and Habits’ [aiste, Beurla], Leabhar I, Àireamh 1 (An Geamhradh 1904)
  • ‘Na Goill ann an Leòdhas’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar IV, Àireamh 4 (Am Foghar 1907)
  • ‘Albannaich agus Iasgaich Sgadain’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar VI, Àireamh 2 (An t-Earrach 1909)
  • ‘Saorsa as aogais Fearainn: A bheil e Comasach?’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar VI, Àireamh 3 (An Samhradh 1909)
  • Taighean-Rèidh nan Tuathanach’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar VI, Àireamh 4 (Am Foghar 1909)
  • ‘Smachd na h-Alba’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar VII, Àireamh 1 (An Geamhradh 1910)
  • ‘Lagh nam Bochd’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar VII, Àireamh 2 (An t-Earrach 1910)
  • ‘Rugadh nan Albannach’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar VII, Àireamh 3 (An Samhradh 1910)
  • ‘Albainn agus Saor-Mhalairt’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar VII, Àireamh 4 (Am Foghar 1910)
  • ‘Am Fearann agus Cìsean’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar VIII, Àireamh 1 (An Geamhradh 1911)
  • ‘Carbadan-Ola’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar VIII, Àireamh 2 (An t-Earrach 1911)
  • ‘Albainn agus an Sluagh-Chunntas’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar VIII, Àireamh 3 (An Samhradh 1911)
  • ‘Sasunn agus Sìth an Domhain’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar IX, Àireamh 1 (An Geamhradh 1912)
  • Achd an Fhearainn’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar IX, Àireamh 2 (An t-Earrach 1912)
  • ‘Sgoiltean agus Oilean’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar IX, Àireamh 3 (An Samhradh 1912)
  • ‘Cogadh no Sìth’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar IX, Àireamh 4 (Am Foghar 1912)
  • ‘Latha nan Staidean Beaga’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar X, Àireamh 1 (An Geamhradh 1913)
  • ‘An t-Each an Albainn’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar X, Àireamh 1 (An Geamhradh 1913) – Leabhar X, Àireamh 4 (Foghar 1913)
  • ‘An Guth-Taghaidh agus an Duine’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar X, Àireamh 2 (Earrach 1913)
  • ‘Ceàird is Cainnt’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar X, Àireamh 3 (Samhradh 1913)
  • ‘Spealgadh nan Glasan’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar X, Àireamh 4 (Foghar 1913)
  • ‘Fèidh is Frìthean’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XI, Àireamh 1 (Earrach 1914) – Leabhar XI, Àireamh 4 (Geamhradh 1914)
  • ‘Ceist nan Taighean’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XI, Àireamh 3 (Foghar 1914)
  • ‘Inbhir-Pheotharain agus a’ Ghàidhlig’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XII, Àireamh 1 (1915)
  • ‘Misneach Mhoralta’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XII, Àireamh 3 (1915)
  • ‘An Cogadh agus am Fearann’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XII, Àireamh 4 (1915)
  • ‘Dara Taobh a’ Chùinnidh’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XIII, Àireamh 1 (1915)
  • Tatiana Shchepkin-Kupernik: ‘A’ Ghruag Uaine’ [rosg, Gàidhlig; eadar-theangachadh le Aonghas MacEanraig], Leabhar XIII, Àireamh 2 (An Samhradh 1916)
  • ‘An Cogadh agus an Guth-Taghaidh’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XIII, Àireamh 3 (Am Foghar 1916)
  • Pierre Loti: ‘Uaigh an Laoich’ [rosg, Gàidhlig; eadar-theangachadh le Aonghas MacEanraig], Leabhar XIII, Àireamh 3 (Am Foghar 1916)
  • ‘An Cogadh agus an Guth-Taghaidh II’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XIII, Àireamh 4 (An Geamhradh 1916)
  • ‘An Cogadh agus an Guth-Taghaidh III’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XIV, Àireamh 1 (An t-Earrach 1917)
  • An Spealgar na Glasan?’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XIV, Àireamh 1 (An t-Earrach 1917)
  • ‘Ceist an Ionmhais’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XIV, Àireamh 2 (An Samhradh 1917)
  • ‘An Comunn Eadar-Staideil’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XIV, Àireamh 3 (Am Foghar 1917)
  • A’ Cho-Fhlaitheachd air a h-Uilinn’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XIV, Àireamh 4 (Geamhradh 1917) – Leabhar XV, Àireamh 3 (Am Foghar 1918)
  • ‘Linn an Oir’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XV, Àireamh 4 (An Geamhradh 1918) – Leabhar XVI, Àireamh 1 (An t-Earrach 1919)
  • ‘Taibhsearachd san Linn seo Fhèin’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XVI, Àireamh 1 (An t-Earrach 1919)
  • ‘Druim Ceata’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XVI, Àireamh 2 (An Samhradh 1919)
  • ‘Na Sean Cheiltich agus am Fearann’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XVI, Àireamh 4 (An Geamhradh 1919)
  • ‘An Dràma agus a’ Ghàidhlig’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XVII, Àireamh 2 (An Samhradh 1920)
  • ‘Craobh-Sgaoileadh’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XVII, Àireamh 3 (Am Foghar 1920)
  • ‘An Comunn Gàidhealach agus a’ Ghàidhlig’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar XVII, Àireamh 4 (An Geamhradh 1920)
  • ‘Cor na h-Alba air an Latha-diugh’ [artaigil, Gàidhlig], Leabhar XIX, Àireamh 4 (An Geamhradh 1924)

Alba I

  • ‘Na Goill an Leòdhas’ [aiste, Gàidhlig], 5 An t-Sultain 1908
  • ‘Na Goill an Leòdhas’ (II) [aiste, Gàidhlig], 19 An t-Sultain 1908
  • ‘Na Goill an Leòdhas’ (III) [aiste, Gàidhlig], 21 An Dàmhair1908

An Sgeulaiche

  • ‘Mar gun Èireadh Neach o na Mairbh’ [rosg, Gàidhlig], Leabhar I, Àireamh 1 (An t-Sultain 1909)
  • ‘Am Fear A Chaill An t-Uaireadair’ [rosg, Gàidhlig], Leabhar I, Àireamh 2 (An Dàmhair 1909)
  • ‘Mo Leannan no Mo Dhùthaich’ [rosg, Gàidhlig], Leabhar I, Àireamh 3 (An t-Samhain 1909)
  • ‘Cist Òir a’ Phrionnsa’ [rosg, Gàidhlig], Leabhar I, Àireamh 4 (An Dùbhlachd 1909)
  • ‘Naidheachdan Fìrinneach o Eachdraidh na h-Alba: Aicheamhail Eagalach: No, Mar a Dh’èirich do Mhortairean na Ceapach’ [rosg, Gàidhlig], Leabhar II, Àireamh 1 (Am Faoilleach 1910)
  • ‘Làmh Làidir’ [rosg, Gàidhlig], Leabhar II, Àireamh 2 (An Samhradh 1910)
  • ‘Naidheachdan Fìrinneach o Eachdraidh na h-Alba: Mar a Fhuair Mac-Bheatha ’na Rìgh’ [rosg, Gàidhlig], Leabhar II, Àireamh 3 (Am Foghar 1910)

An Ròsarnach

  • ‘Na Ceiltich’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar I (1917)
  • ‘Jeanne D’Arc’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar I (1917), dealbh le Anndra Sgott Mac Fhraing
  • ‘Raibeart Burns, Bàrd Ceilteach’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar II (1918)
  • ‘Am Comunn Mòr-Cheilteach’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar IV (1930)
  • ‘Cor na Gàidhealtachd an-Diugh’ [aiste, Gàidhlig], Leabhar IV (1930)

The Scottish Review

  • ‘The Passing of the Great Estates’ [aiste, Beurla], Àireamh 74, Leabhar 37 (An Samhradh 1914)
  • ‘The War and the Highlands’ [aiste, Beurla], Àireamh 77, Leabhar 38 (An t-Earrach 1915)
  • [Còmhla ri H. C. MacNeacail]: ‘On “Capturing” Trade: Two Points of View’ [aiste, Beurla], Àireamh 78, Leabhar 38 (An Samhradh 1915)
  • ‘War and the Vote’ [aiste, Beurla; eadar-theangachadh bho Ghàidhlig le Ruaraidh Arascain], Àireamh 83, Leabhar 39 (Am Foghar 1916); Àireamh 84, Leabhar 39 (An Geamhradh 1916) & Àireamh 85, Leabhar 40 (An t-Earrach 1917)
  • ‘Federalism and Finance’ [aiste, Beurla; eadar-theangachadh bho Ghàidhlig le Ruaraidh Arascain], Àireamh 86, Leabhar 40 (An Samhradh 1917)
  • ‘Anam-Bhrìgh na Pàirteachd’ [aiste, Gàidhlig], Àireamh 90, Leabhar 41 (An Samhradh 1918)
  • ‘Prìomh-Riaghailtean do na Ceiltich’ [aiste, Gàidhlig], Àireamh 91, Leabhar 41 (Am Foghar 1918)

The Pictish Review

  • ‘Na Gàidheil an Cath’ [aiste, Gàidhlig], Àireamh 1, Leabhar I (An t-Samhain 1927)
  • ‘Euchdan a’ Ghàidheil’ [aiste, Gàidhlig], Àireamh 2, Leabhar II (An Dùbhlachd 1927)
  • ‘Ar Miann air Cogadh’ [aiste, Gàidhlig], Àireamh 3, Leabhar I (Am Faoilleach 1928)
  • ‘The Society of Scots Letters’ [artaigil, Beurla], Àireamh 7, Leabhar I (An Cèitean 1928)

Stòrasan